nynorsk

Nynorsk, frå 1929 offisiell nemning på den eine av dei to målformene av norsk, tidlegare kalla landsmål. Nynorsk er formelt jamstelt med bokmål (jf lov om målbruk i offentlig teneste av 1980).

Historikk

Midt på 1800-talet, då Ivar Aasen utforma det norske skriftspråket sitt (landsmål) på grunnlag av målføra, vart nynorsk  nytta om norske innslag i språket i samtida i det heile, og på same tid i motsetnad til gamalnorsk. Såleis t.d. av Aasmund Olavsson Vinje tidleg i 1860-åra, og av Arne Garborg i 1870-åra (i boka Den ny-norske Sprog- og Nationalitetsbevægelse, 1877). Forutan landsmål vart skriftspråket til Aasen også nemnt «det norske folkesprog». Men i 1880- og 1890-åra tok m.a. Garborg og Rasmus Flo i bruk omgrepet nynorsk om landsmålet. Rettskrivingsframlegget deira frå 1899 kalla dei først «Framlegg til skrivereglar for nynorsken i skularne», men endra det til «landsmaale».

I norsk målsoge er nynorsk også ei nemning for perioden etter ca. 1525, til skilnad fra norrønt (ca. 700 – ca. 1350) og mellomnorsk (ca. 1350 – ca. 1525).

Institusjonar

Viktige institusjonar for nynorsken er m.a. Noregs Mållag, Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret, Nynorsk kultursentrum, Dei Nynorske Festspela, Ivar Aasen-tunet og Nynorsk Pressekontor. Nasjonalt senter for nynorsk i opplæringa (Nynorsksenteret) vart grunnlagt i 2005 og skal vera eit ressurssenter for nynorsk i grunnopplæringa.

Tilrådd litteratur

  • Almenningen, Olaf m.fl., red.: Språk og samfunn gjennom tusen år : ei norsk språkhistorie, 6. utg., 2002, isbn 82-15-00252-8, Finn boken
  • Indrebø, Gustav: Norsk målsoga, 2. utg., 2001, isbn 82-7834-019-6, Finn boken
  • Seip, Didrik Arup: Norsk språkhistorie til omkring 1370, 2. utg., 1955, Finn boken
  • Torp, Arne & Lars S. Vikør: Hovuddrag i norsk språkhistorie, 3. utg., 2003, isbn 82-05-31592-2, Finn boken

    Denne artikkelen er hentet fra papirutgaven av leksikonet, utgitt i 2005-2007. Artikkelen hadde ingen navngitt forfatter, men en tilknyttet fagkonsulent.

    Fagkonsulent for denne artikkelen var

    Publisert på nett 14.02.2009. Det er siden gjort 3 endringer.

    Foreslå endringer i tekst

    Foreslå bilder til artikkelen

    Vi trenger ny fagansvarlig for Norsk språk og språkhistorie

    Fagansvarlig har ansvar for å:

    • Vurdere endringsforslag fra leserne
    • Svare på spørsmål i kommentarfeltet
    • Skrive nye artikler
    • Forvalte og oppdatere gamle artikler

    Vil du bli fagansvarlig?

    Kommentarer

    Har du spørsmål til artikkelen? Skriv her, så får du svar fra fagansvarlig eller redaktør.

    Du må være logget inn for å kommentere.