vestnorsk - sørleg e/a-mål

Lindesnes fyr er eit kjend landemerke i Noreg. Tidlegare Lindesnes kommune er/var eit sentralt område i det tradisjonelle e/a-målet.

.
Lisens: Begrenset gjenbruk

Artikkelstart

Det sørlege e/a-målet er ei undergruppe under dei vestnorske dialektene, sjå artikkelen vestnorsk.

Geografisk område

I området Spangereid, Lindesnes og Lista har ein tradisjonelt hatt e/a-mål.
Spangereid
Av /Statens kartverk.

Heilt sør på Agder, i eit område ikring Lindesnes og Lista, finn ein det ein pleier kalla e/a-mål.

Dialektsærdrag

I dette sørlege e/a-målet endar alle infinitivar på ‑e, medan alle svake hokjønnsord har endinga ‑a i ubestemt form eintal, døme «eg skal kjøbe meg ei trøya» og «vil du låne meg ei kista». Truleg har e/a-målet kome opp ved at vokalreduksjonen -a til -e først råka verba der desse stod trykklett. I samanhengande tale er det slik at verba ofte kjem i trykklett stilling, medan substantiva blir trykksterke. Når først nokre verb hadde fått redusert vokal (til -e), kunne denne vokalen lett overførast til alle infinitivar.

På kysten av Agder ser ein i dag ein tydeleg tendens til at e- målet tek over der det før var e/a-mål.

I e/a-målet på Agder vil ein finna mange av dei dialektsærdraga som er ein elles finn i sørlandsk.

E/a- mål har ein også i delar av Troms og Finnmark. Dette viser at eit e/a-mål kan utvikla seg på ulike stader i Noreg, utan at ein treng rekna med at spreiing av det aktuelle særdraget skjer ved sosial kontakt mellom folk.

I e/a-målet på Agder vil ein finna mange av dei dialektsærdraga som er ein elles finn i sørlandsk.

Les meir i Store norske leksikon

Litteratur

  • Jahr, Ernst Håkon (red.): Den store dialektboka, Novus forlag, 1990.
  • Skjekkeland, Martin: Dei norske dialektane, Høyskoleforlaget, 1997.
  • Skjekkeland, Martin: Dialektar i Noreg. Tradisjon og fornying, Høyskoleforlaget, 2005.
  • Skjekkeland, Martin: Dialektlandet, Portal forlag, 2010.
  • Mæhlum, Brit og Røyneland, Unn: Det norske dialektlandskapet, Cappelen Damm Akademisk, 2012.

.

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg