Vestblokka, Vestblokken, er eit omgrep frå den kalde krigens dagar som i hovudsak vart brukt om USA og USAs allierte i Vest-Europa.

Vestblokka, slik som motstykket Austblokka, karakteriserer den internasjonale todelinga som raskt vart etablert etter andre verdskrigen. Det var alt i 1946 tale i internasjonal presse om ei byrjande deling mellom ei vestblokk og ei austblokk, men det er først frå 1947 at dette blir heilt tydeleg.

Lanseringa av Trumandoktrinen våren 1947, det amerikanske programmet for oppbygging av Europa (Marshallhjelpa) om sommaren og danninga av ein ny kommunistisk internasjonale, Kominform, om hausten, var dei klaraste uttrykka for dette.

Viktige drivkrefter bak dette var at Sovjetunionen stramma grepet om dei  austeuropeiske landa og delinga av det okkuperte Tyskland, ved at dei vestlege okkupasjonssonene vart slått saman og det i 1949 vart formalisert i to tyske statar, i dagleg tale kalla for Vest-Tyskland og Aust-Tyskland.

Forsvarssamarbeidet som vart etablert mellom Storbritannia, Frankrike, Belgia, Nederland og Luxembourg i september 1948, Vestunionen, vart i samtida også kalla Vestblokka, men det er først ved Atlanterhavspakta i april 1949, grunnlaget for militæralliansen NATO, at ordet festar seg som eit omgrep for USA og USAs allierte i Vest-Europa, av og til også inkludert land utanfor Europa som var allierte med USA.

Under den kalde krigens polariserte og politiserte språkbruk  vart uttrykket Vestblokka brukt synonymt med «den frie verda» eller «den vestlege verda» på vestleg side, og «den kapitalistiske blokk» på austleg.

På 1960-talet byrja uttrykket Vestblokka å bli mindre treffande. I 1966 trakk Frankrike seg ut av NATOs militære kommandostruktur, og på 1970-talet oppstod ein europeisk avspenningspolitikk, formalisert med Helsinkierklæringa i 1975, som svekka inntrykket av ei massiv vestleg blokk.

Med den avspenninga som følgde etter Mikhail Gorbatsjovs maktovertaking i Sovjetunionen i 1985 mista orda Vestblokka og Austblokka meining, og etter at først Austblokka og så Sovjetunionen sjølv vart oppløyst ved inngangen til 1990-talet, har desse orda falle heilt ut av det politiske vokabularet.

Foreslå endringer i tekst

Foreslå bilder til artikkelen

Kommentarer

Har du spørsmål om eller kommentarer til artikkelen?

Kommentaren din vil bli publisert under artikkelen, og fagansvarlig eller redaktør vil svare når de har mulighet.

Du må være logget inn for å kommentere.