tankesmie

Tankesmie er ein organisasjon som har til føremål å stimulera til langsiktig, kreativ tenking. Ordet tankesmie, eller tenkjetank, som også blir brukt, er direkte omsett frå engelsk «think tank».

Faktaboks

Også kjent som

tenketank, tenkjetank, engelsk: think tank

Tankesmiene er akademiske verkstader som først og fremst har som offisiell grunngjeving å vera frittståande debattforum. Gjennom seminar, møteverksemd, bokutgjevingar, artikkelproduksjon og utgreiingar er ambisjonen til tankesmiene å vera til støtte for politikarar og avgjerdstakarar elles når dei til dømes skal driva langtidsplanlegging. Men tankesmiene er ikkje forskingsinstitutt.

Fenomenet tankesmie blei for alvor introdusert i Noreg i 2003 med den liberalkonservative Civita som henta inspirasjon frå svenske Timbro og danske Cepos. Seinare blei det etablert fleire tankesmier på venstresida, mellom anna Res Publica i 2006, Manifest i 2009, Progressiv i 2011 og Agenda i 2014. Multikulturelle Minotenk frå 2009 og den kristenkonservative Skaperkraft frå 2011 er andre profilerte tankesmier.

Utanlandske tankesmier

Det siste tiåret er det etablert ei lang rekkje meir eller mindre uavhengige tankesmier i Noreg. Men internasjonalt er dei eit fenomen som strekkjer seg tilbake til mellomkrigstida.

I USA kom dei til å spela ei sentral rolle, særleg i militærstrategisk tenking. Rand Corporation og Heritage Foundation er blant dei meir kjende tankesmiene.

Også i Europa har det vakse fram mange innverknadsrike tankesmier, særleg i kjølvatnet av den europeiske integrasjonen. Center for European Reform og Institute of Economic Affairs er to av dei.

Per Kleppe som organisator

Ein forløpar for tankesmiene i Noreg, slik me i dag kjenner dei, var Arbeiderbevegelsens utredningskontor 1967–1971 og 1972–1973 med seinare finansminister Per Kleppe som organisator og leiar.

I nyare tid har tankesmiene lagt vekt på å ha ein meir uavhengig status, sjølv om fleire av dei både ideologisk og økonomisk har solidaritetsband til bestemte parti eller interesseorganisasjonar.

Les meir i Store norske leksikon

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg