Hordalands avis

Hordalands Avis var Høgre-avisa på Stord, men hadde aldri nokon sjanse mot den meir radikale konkurrenten Sunnhordland. Den tyske okkupasjonen sette kroken på døra for avisa.

I den historiske årboka for Sunnhordland i 1983 la Alf Terje Myklebust det puslespelet som heiter sunnhordlandsaviser frå første halvdel av 1900-talet. Det er eit arbeid som trygt kan brukast som kjeldeskrift for dei mange avisene som kom og gjekk i alle slags politiske fargar og i varierande målsyn. Hordalands Avis var ei av dei avisene Myklebust har funne, som greidde seg lengst. Ho kom ut i ti år fram til krigen og skrytte på seg eit såpass bra opplag som 1000. Men det var berre 800 som betalte bladpengar, resten blei sendt ut i von om at gratislesarane skulle bli tingarar.

Det var likevel berre namnet som var nytt. Rota låg i Vestlandske Folkeblad i 1906, med Torgils Bu som redaktør. Så blei namnet nedjustert til Søndhordlands Tidende, men med den same redaktøren, no med utgåver to gonger i veka og i stort, seksspalta format. Først deretter blei namnet Hordalands Avis, og med Herbrand Lavik som redaktør var det ingen tvil om partifargen – Høgre-organet var trufast mot partiet sitt – i krasse hogg mot Jens Hystad og Sunnhordland, som dei rekna som radikalt Venstre-blad. Hordalands Avis lét seg ikkje rive med av norskdomsbølgja i distriktet, så her var det reint og klart riksmål så lenge bladet levde.

Det var ei gruppe høgrefolk i Sunnhordland som kjøpte bladet i 1931, og dei tenkte seg at bladet skulle bli fylkesavis, slik namnet tydde på. Men høgrefolket kunne lese rekneskapstal, og då dei hadde tapt nok pengar, selde dei bladet i 1935 til Erik Venja, som nokså fort selde det vidare til overrettssakførar Fridthjof Johannessen på Stord. Sakføraren hadde bakgrunn som bladmann og hadde redigert bladet Hordafylket i Rosendal under 1. verdskrigen. Han sette sonen sin, Reidar Johannessen, til å stelle med Hordalands Avis – endå han sjølv stod som ansvarleg redaktør.

Reidar Johannessen var ein verkeleg bladmann i vid tyding av ordet. Han kunne skrive sine saker medan han stod i trykkjeriet og leverte manuskriptet ark for ark til maskinsetjaren. Det måtte slik vere om det skulle bli nok stoff til neste utgåve. Det skulle helst vere mest nyskrive lokalstoff og mindre klipp i eit skikkeleg blad. Hordalands Avis tinga ikkje eingong stoff frå NTB, slik Sunnhordland gjorde, og utanriksstoffet kom i ei kommentarspalte som viste verda slik ho såg ut frå første høgda av Leirvik Pensjonat.

Redaktøren og bladeigaren brukte mesteparten av tida si på sakførarforretninga og tok seg berre ein tur innom bladet kvar dag, inntil den tyske invasjonen sette ein stoppar for avisa i 1940.

Opplag

  • 1906 – 1940

Fakta

  • Vestlandske Folkeblad: fyrste nr. 5.7.1906. Siste nr. 28.3.1919.
  • Skifta namn til Søndhordalands Tidene 16.5.1919. Siste nr. 22.4.1931.
  • Skifta namn til Hordalands Avis 9.5.1931. Siste nr. 9.4.1940.

Les mer i Store norske leksikon

Litteratur

Artikkelen er henta frå Hans Fredrik Dahl (red.): «Norsk presses historie 1660–2010», band 4:. Idar Flo (bandred.): «Norske aviser fra a til å». Universitetsforlaget 2010 .

Artikkelen er oppdatert av Tom Hetland og publisert digitalt etter avtale med Universitetsforlaget og artikkelforfattar.

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg