dugnad

Dugnad er frivillig, ubetalt arbeid som blir gjort i ein fellesskap.

Faktaboks

etymologi:

norrønt dugnaðr 'hjelp, støtte'

også kjent som:

dovning

Ein dugnad kan bli sett i gang for å hjelpe ein nabo eller andre med eit større arbeid som det er vanskelig å utføre aleine.

Dugnad er også ei vanleg arbeidsform i lag og foreiningar, som til dømes vårdugnad i burettslag eller arbeid for å få til tilskipingar (som loppemarknad, konsertar og likande) i lokale organisasjonar.

Dugnadsfolket blir gjerne traktert med mat og drikke. Spesielt i eldre tid kunne dugnaden avsluttast med eit større måltid og ein fest.

Historie

Dugnad er ein gamal skikk i Noreg, og arbeidsforma har eksistert i dei fleste landbrukssamfunna i verda. I Noreg var dugnaden ei særs vanleg arbeidsform fram til langt utpå 1800-talet, spesielt ved taktekking, slått, transport av større ting (som tømmer), gjerding, husbygging og så bortetter.

Ordet

Ordet kjem av gamalnorsk dugnaðr, «hjelp, støtte», men ein finn ikkje ordet brukt om ei organisert arbeidsform før kring 1600. Ordet vart då også brukt om festen som avslutta dugnaden, og somtid også om andre festar. Sjeldnare og lokalt i Vestfold vart ordet dugnad brukt om pliktarbeid som ein leiglending måtte gjere for bonden.

Ordet er ikkje brukt om ei organisert arbeidsform i andre nordiske språk.

Litteratur

  • Lorentzen, Håkon og Line Dugstad 2011. Den norske dugnaden: Historie, kultur og fellesskap. Kristiansand: Høyskoleforlaget.
  • Østberg, Kristian 1925: Dugnad. Les teksten

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg