Dugnad, frivillig, ubetalt arbeid som blir gjort i ein fellesskap.

Ein dugnad kan bli sett i gang for å hjelpe ein nabo eller andre med eit større arbeid som det er vanskelig å utføre aleine.

Dugnad er også ei vanleg arbeidsform i lag og foreiningar, som til dømes vårdugnad i burettslag eller arbeid for å få til tilskipingar (som loppemarknad, konsertar og likande) i lokale organisasjonar.

Dugnadsfolket blir gjerne traktert med mat og drikk. Spesielt i eldre tid kunne dugnaden avsluttast med eit større måltid og ein fest.

Dugnad er ein gamal skikk i Noreg, og arbeidsforma har eksistert i dei fleste landbrukssamfunna i verda. I Noreg var dugnaden ei særs vanleg arbeidsform fram til langt utpå 1800-talet, spesielt ved taktekking, slått, transport av større ting (som tømmer), gjerding, husbygging og så bortetter.

Ordet kjem av gamalnorsk dugnaðr 'hjelp, støtte', men ein finn ikkje ordet brukt om ei organisert arbeidsform før kring 1600. Ordet vart då også brukt om festen som avslutta dugnaden og somtid også om andre festar. Sjeldnare og lokalt i Vestfold vart ordet dugnad brukt om pliktarbeid som ein leiglending måtte gjere for bonden.

Ordet er ikkje brukt om ei organisert arbeidsform i andre nordiske språk.

  • Lorentzen, Håkon og Line Dugstad 2011. Den norske dugnaden: Historie, kultur og fellesskap. Kristiansand: Høyskoleforlaget.
  • Østberg, Kristian 1925: Dugnad. Les teksten

Foreslå endringer i tekst

Foreslå bilder til artikkelen

Kommentarer

Har du spørsmål om eller kommentarer til artikkelen?

Kommentaren din vil bli publisert under artikkelen, og fagansvarlig eller redaktør vil svare når de har mulighet.

Du må være logget inn for å kommentere.