Eit godt læringsmiljø er ein føresetnad for at elevar i skulen skal lære og utvikle seg både fagleg og sosialt. Sjølv om dei fleste er samde om dette, er det mange ulike syn på kva eit godt  læringsmiljø er og korleis vi kan utvikle gode læringsmiljø for den enkelte eleven.

Omgrepet læringsmiljø har såleis ingen eintydig definisjon. Trass i dette er det sentrale område som går igjen når ein omtalar læringsmiljø i skulen. Det er vanleg at ein i drøfting av  læringsmiljø særleg set fokus på fysiske og psykososiale forhold som ligg til rette for at kvar einskild elev kan utnytte sine føresetnadar for å  lære best mogleg. 

Sjølv om det er lagt vekt på det fysiske læringsmiljøet, er psykologiske og sosiale faktorar som har innverknad på trivsel, helse og faglege prestasjonar mest sentrale. Ein ser såleis på dei faktorane i skulen som har innverknad på sosial og fagleg læring hjå elevane i tillegg til innverknad på trivsel hos elevane generelt.

Retten til eit godt psykososialt læringsmiljø er nedfelt i Opplæringslova §9a. Ei hovudoppgåve for skulen er å skape gode læringsmiljø prega av respekt, tryggleik og trivsel. Ofte vert denne lovheimelen knytt til arbeidet mot mobbing og situasjonar der elevar opplever mobbing, men retten som er nedfelt i lova gjeld læringsmiljøet generelt. Elevar som ikkje trivst, ikkje er trygge og ikkje opplever respekt på skulen, vil ikkje utnytte potensialet dei har for å lære.

Når ein arbeider for å styrke læringsmiljøet i ei klasse og/eller ein skule, er nokre sentrale område vektlagte. Relasjonen mellom læraren og elevane i ei klasse er avgjerande. Forsking viser at læraren og relasjonen han eller ho har til elevane, er ein av dei mest avgjerande faktorane for elevane si læring og for trivselen på skulen. Difor vert arbeid med å utvikle relasjonen mellom læraren og elevane, både individuelt og som gruppe, sterkt vektlagt. Her er læraren si utøving av klasseleiing sentralt.

Eit anna sentralt område knytt til læringsmiljøet er relasjonane mellom elevane. Eit læringsmiljø der elevane støttar kvarandre, der normene eller innstillinga er klare i retning av at det er interessant å lære og der elevane er motiverte, vil fremme elevane si læring. Utvikling av ein slik læringskultur heng nært saman med læraren sitt arbeid som klasseleiar. Utvikling av gode læringsmiljø vert også støtta av eit godt samarbeid mellom foreldre/føresette og skulen. Ein skulekultur med kollektiv orientering mellom dei tilsette og tydeleg leiing er òg sentralt for utvikling av gode læringsmiljø.

Ei rekkje område er såleis sentrale for elevane sitt læringsmiljø. Slik det er vist til over, er det ikkje berre knytt til den einskilde eleven eller forholdet mellom ein elev og læraren. Sentralt i eit godt læringsmiljø er klassen som sosialt system. 

I boka «Elevkollektivet», først publisert i 1995, presenterer og drøftar Erling Roland korleis relasjonane omtalte over verkar saman og kan påverke livet i klasserommet. Læraren kan gjennom si leiing av klassa langt på veg avgjere om klassa vert prega av ein kultur der læring er interessant, motiverande og viktig eller om det å vere motivert, ivrig og flink gjer at ein vert ekskludert frå  kameratgjengen.

Kva normer og verdiar som vert sett på som viktige i klassa, har såleis læraren stor innverknad på, likeeins kva åtferd elevane vil vise.

  • Roland, E. (1995) Elevkollektivet. Stavanger: Rebell forlag.
  • Midthassel, U.V., Bru, E., Ertesvåg, S.K., Roland, E. (Red.) (2011) Tidlig intervensjon og systemrettet arbeid for et godt læringsmiljø. Oslo: Universitetsforlaget.

Foreslå endringer i tekst

Foreslå bilder til artikkelen

Kommentarer

Har du spørsmål om eller kommentarer til artikkelen?

Kommentaren din vil bli publisert under artikkelen, og fagansvarlig eller redaktør vil svare når de har mulighet.

Du må være logget inn for å kommentere.