smolt

Smolt
Måling og merking av laksesmolt i elva Gala Waters i Skottland. Dette er ung villaks som snart vil vandre ut i havet.
Smolt
Av /Shutterstock.

Artikkelstart

Smolt er nemninga på ungfisk av anadrome laksefisk (laks, aure og røye) som er klare for utvandring frå ferskvatn til saltvatn. Utvandringa skjer vanlegvis på våren, avhengig av vasstemperatur og vassføring.

Smolten har før utvandringa gått gjennom ei fysiologisk tilpassing til det å tole saltvatn, smoltifisering. Før smoltifiseringen forsvarer lakse- og aureungane territorium i elvar og bekker. Røyeungane lever ofte i innsjøar.

Dei fysiologiske endringane som gjer fisken frå ein ferskvassfisk til ein saltvassfisk, startar i god tid før utvandringa frå elva. Også åtferda til fisken blir endra. Smolten dannar stimar og startar å symje nedstraums med straumen. Også kroppsforma og fargen blir endra. Laksesmolten er sølvblank, med ein litt mørkare rygg enn buk. Drakta endrar seg ved at fingermerka eller parrmerkene, på sidene av kroppen blir borte. Den har også ein tendens til å vere meir langstrekt og slank enn ungfisken på elva. Alt dette er tilpassingar til eit aktivt liv i dei fri vassmassar i havet eller langs kysten.

Smolten vandrar ut når han er frå eitt til seks år gamal, alt avhengig av arten og lokaliteten.

Variasjonar

Temperatur og vassføring er viktige faktorar som verkar inn på når vandringa skal starte.

Vandringstid

I vassdrag i Sør-Noreg kan utvandringa gjerne vere frå april, medan ho i nordlege vassdrag først kan starte langt ut i juni og vare til ut i juli.

Alder

God vekst i ungfiskstadiet ser ut til å gje yngre smolt. I somme sørlege elvar kan smolten vere 1–2 år gamal, men alderen aukar stort sett mot nord, og i nordnorske elvar kan smoltalderen vere heilt opp i 6–7 år. På Nordaustlandet på Svalbard kan sjørøyesmolten vere 10–12 år gammal.

Storleik

Laksesmolt har vanlegvis ei lengd på 12 centimeter, medan til dømes sjøaureungar i ein del sørlege småvassdrag i Noreg kan bli smolt frå dei er rundt 8 centimeter. Smolt av sjørøye er gjerne noko større enn laks- og sjøauresmolten.

Les meir i Store norske leksikon

Eksterne lenker

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg