Grenda

Avishode til Grenda
Grenda.
Ingen av de avisene som er startet etter krigen, er like sterkt knyttet til grunnleggeren som Grenda. Olav Aurvoll (1906–1979) var ikke bare kjent i Kvinnherad og bygdene omkring, men i hele Avis-Norge. I tillegg til å drive sin egen avis var han levende opptatt av lokalavisenes utvikling. Som avismann hadde han en personlig og levende stil som preget alt fra kommunestyrereferater og bygdenotiser til oppfordring om å betale abonnementet. Formuleringene er originale og treff ende, gjerne med en humoristisk vri. Best kjent er han for setningen «På denne sida står det ingen ting». Den sto på en side som han ikke hadde klart å fylle. Det vil imidlertid være synd om dette stuntet er det eneste som blir stående. Alle som er interessert i nynorsk avisprosa, bør unne seg å lese mer. Et godt sted å begynne er artikkelserien «Grendamannen i småprat med seg sjølv» fra jubileumsnummeret i 1976.
Olav Aurvoll
Grenda.
.
Lisens: Begrenset gjenbruk

Grenda er ei dagsavis i Rosendal, grunnlagt 1951. Avisa kjem ut tre gonger i veka og er lokalavis for Kvinnherad kommune. Største eigarar i avisa er Bladstova og Haugesund Avis. Redaktør: Håvard Sætrevik.

Historie

Grenda kom med første nummer 13. september 1951. Grunnleggjaren var Olav Aurvoll, som hadde flytta til Rosendal to veker tidlegare. Avisa skulle væra eit bygdeblad for «Kvinnherad og grannelaget», politisk uavhengig og på nynorsk. Aurvoll kom frå Fosnavåg på Sunnmøre, der han dreiv avisa Vestlandsnytt. Etter 16 år med denne avisen ville han realisere ein gamal draum om å bli «bladstartar en gros». Kvinnherad blei valgt fordi kommunen hadde meir enn 5000 innbyggjarar, og fordi han hadde hatt ei avis (Folgefonn, 1939–41) som ikkje var komen i gong etter krigen.

I Grenda var Aurvoll redaktør, journalist, setjar, trykkar, avisbod og selgar. For å spare tid skreiv han gjerne stoffet rett inn på setjemaskinen, utan manuskript. Trykkinga skjedde først på ei lita flattrykkpresse fra 1880. Den offsetrotasjonspressa Grenda kjøpte i 1975, som den første avisen i fylket, var presse nummer ti i rekka.

Da første nummer gikk i trykken, hadde han ni abonnentar. Den tiende blei teikna på veg frå trykkeriet. Derfra gjekk det raskt oppover. Etter vel eitt år var opplaget omlag 1250, og i 1955 var det 1760. Frå 1954 økte frekvensen frå ein til to utgåver i veka.

Etter den første veksten hadde avisa ein spesiell opplagsutvikling. Først ein dramatisk nedgong til under 1200 i 1962, og deretter vekst fram til eit toppnivå i 1974 med nesten 3000. Den siste veksten heng saman med at Kvinnherad blei storkommune i 1965, og hadde ein sterk vekst i folketallet dei neste femten åra.

Sjølv om han laga ei særprega avis som mange elska, makta ikkje Aurvoll å gjere Grenda uunnværleg for alle delar av Kvinnherad. I 1974 var husstandsdekningen så vidt over 50 prosent. Grendas blei tydeleg da Kvinnheringen blei skipa på Husnes i 1973. Alt i 1978 var Kvinnheringen størst av dei to, og dei neste åra heldt avstanden fram med å auke.

Da Aurvoll døydde i 1979, blei Grenda videreført av Knut Hass. Han og familien drev avisa heilt til 2000 da Hass gjekk av med pensjon.

Kvinnheringen blei kjøpt av A-pressen i 1998. Da Hass skulle gje seg, prøvde A-pressen å overta Grenda og, for å leggje ho ned. Resultatet var i staden at Grenda blei overteken av Haugesunds Avis (32 prosent), avisa Sunnhordland på Stord og lokale aksjonærar. Dei nye eigarane rusta opp avisa, og opplaget auka noko etter eigarskiftet.

Opplag

År Opplag
1962 1161
1974 2965
1983 2451
1998 2092
2008 2550
2015 2286

Fakta

  • Første nr. 13.9.1951.

Les mer i Store norske leksikon

Ekstern lenke

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg