Anne Bamle

Faktaboks

Anne Bamle
Født
13. november 1884, Heddal
Død
8. september 1972
Anne Bamble
Av .
Anne Bamble i midten
Norsk Folkemuseum.

Artikkelstart

Anne Bamle var ei norsk bunadsyerske som hadde sterk innverknad på utviklinga av fleire av bunadene frå Aust-Telemark. Ho er mest kjend for det som no er kjent som raudtrøyebunaden, som ho sjølv kalla Heddalsbunaden.

Bamble kom frå garden Bamle i Nordbygda i Heddal. Etter at ho hadde fullført skulegangen på Notodden, gjekk ho ei kort tid i lære hos ei sydame i Skien før ho flytta til Oslo. Ved sida av jobben på ei systove tok ho på seg sundagsvakter på Norsk Folkemuseum på Bygdøy. Vaktene der gjekk kledd i bunader, og slik fekk ho interesse for gamal bygdekunst og folkedrakter.

Anne Bamle var aktiv i Bondeungdomslaget i Oslo, der det var mykje aktivitet og arbeid for den norske folkekunsten. Ho kom i kontakt med miljøet kring Hulda Garborg, som var ein svært sentral person i utviklinga av dei nye bunadene tidleg på 1900-talet, og Anne Bamle vart ein del av denne rørsla. Garborg henta inspirasjon frå gamle folkedrakter i arbeidet med å lage nye festdrakter. Garborg dyrka dei rosebroderte bunadene, og var oppteke av at draktene skulle vere praktiske og tidsmessige. Rosene er også typisk for Anne Bamle sine bunader. Anne Bamle var oppteken av variasjon og utarbeidde meir enn 100 ulike broderimønster. Det var og ho som flytte broderiane frå sokkane og opp på sjølve stakken.

Heimen Husflid hadde i fleire år laga ei «Hitterdalsdragt», inspirert av dei gamle raudtrøyekleda som vart brukte i fleire bygder i Aust-Telemark i fyrste halvdel av 1800-talet. Anne Bamle sauma sin fyrste bunad i 1914 etter mønster frå Heimen Husflid. Det var denne bunaden ho tok utgangspunkt i da ho slo seg ned som bunadsyerske på Notodden rundt 1920.

Bamble reiste rundt om på gardane i Heddal og nærliggande distrikt og spurde etter gamle folkedrakter eller delar av slike. Inspirasjon til broderia til raudtrøyebunaden henta ho frå dei broderte sokkane og vantane som vert brukte til dei gamle kleda. I tillegg til det ho hadde sett og lært den tida ho var i Oslo, vart det ho fann i distriktet grunnlaget for det som skulle bli hennar eigen variant av drakta frå bygdene i Aust-Telemark. Ho hadde klåre meiningar om korleis bunaden skulle sjå ut, han skulle ikkje vera for sid og beltet skulle vera litt ovanfor midja. Ein kan ikkje vera nasjonal på midten og byfin i endane, sa ho, og likte ikkje at folk gjekk utan hovudplagg og med nylonstrømper og vanlege pensko til bunad.

Det var òg Anne Bamle som innførte broderte bunadvesker til bunadane frå Aust-Telemark. Dette var noko nytt, og ho sydde dei for å unngå bruken av moderne handvesker.

Raudtrøya var utgangspunkt for ein Aust-Telemarksbunad, og modellen til Anne Bamle vart den desidert mest populære. Sjølv vart ho ikkje rik av arbeidet, ho sauma kanhende to-tre bunadar i året, men selde og påteikna emne til folk som ville sy sjøl.

Bamble sydde svært mange bunader gjennom eit langt liv, mellom anna til kronprinsesse Märtha. Ho fekk fleire utmerkingar frå Husflidslaget og Kongens fortenestemedalje i gull for arbeidet sitt.

I 1999 vart Anne Bamle i avisa Telen stemd fram som århundrets namn i Aust-Telemark.

Les meir i Store norske leksikon

Litteratur

  • Anne Haugen Wagn og Guro Nordby (2002): «Anne Bamle og Øst-Telemarksbunaden Et livsverk».

Kommentarer

Kommentaren din publiseres her. Fagansvarlig eller redaktør svarer når de kan.

Du må være logget inn for å kommentere.

eller registrer deg