Hellas blei medlem i Den monetære og økonomiske union i 2001. Før medlemskapet hadde Hellas hatt fleire år med låg økonomisk vekst, men i perioden 2002-2005 steig veksten til rundt fire prosent. Dette skuldast hovudsakleg investeringar og oppgraderingar av infrastruktur i samband med dei olympiske sommarleikane som blei arrangerte i Aten i 2004.

Samanlikna med andre EU-land – spesielt før utvidinga i 2004 – har Hellas ein stor jordbrukssektor og ein liten industrisektor. Hellas har lenge slite med høg arbeidsløyse. Denne toppa seg under den økonomiske krisa frå 2008.

Hellas var okkupert av Tyskland under den andre verdskrigen og ramma av borgarkrig i åra like etter. Dette var øydeleggande for den greske økonomien, og frå 1948 var økonomisk gjenreising derfor eit prioritert område. I 1960- og 1970-åra var den årlege vekstraten i den greske økonomien blant dei høgaste i Europa. Samtidig skjedde det ei endring i den økonomiske strukturen der jordbruket, som tradisjonelt var den viktigaste næringsvegen, blei forbigått av industrien, både målt etter produksjonsverdi, eksportinntekter og sysselsetting.

Turisme er ei av landets viktigaste vekstnæringar. Hellas har ei stor handelsflåte som spelar ei viktig rolle for landets økonomi.

Jordbruket er framleis ein viktig del av Hellas’ næringsliv. Primærnæringane (jord- og skogbruk, fiske) sysselsette 12,9 prosent av dei yrkesaktive i 2014, og jordbruk står for rundt 3,8 prosent av landets bruttonasjonalprodukt. I 2010 var Hellas den største produsenten av bomull og pistasjnøtter i EU. Andre produkt som blir dyrka er ris, oliven og fiken.

Medlemskap i EU førte til ei stor betring. På 2000-talet var det ei stor omlegging til økologisk landbruk i Hellas. Ifølgje ein rapport om berekraftig utvikling i EU-land auka økologisk landbruk i Hellas med heile 885 prosent i perioden 2001-2007.

Topografien, klimaet og jordsmonnet har vore til hinder for eit effektivt jordbruk. Rundt 30 prosent av landets areal er dyrkbart og rundt 40 prosent er eng og beitemark. Dei viktigaste jordbruksområda er Thessalia og Makedonia. Grunna periodevis tørke er dyrkinga av korn lite intensiv. I staden blir det dyrka sukkerbeter, kveite, tomatar, mais og frukt.

Det tørre klimaet er veleigna for dyrking av oliven, og Hellas er ein av verdas fremste produsentar av olivenolje. Dyrking av oliven er særleg viktig på øyene og i kystnære strøk opp til 750 meter over havet. Det blir også dyrka druer i dei same områda. Druene blir anten tørka til rosiner og korintar eller brukt til vin. Tobakk blir særleg dyrka i Makedonia, Thessalia og Vest-Thrakia. Bomullsavlen føregår på irrigert land i Makedonia, mellom anna ved Thessaloniki, og i Viotía (Boiotia).

Husdyrhald er for det meste basert på naturleg beite og blir drive skilt frå åkerbruket, halvt nomadiserande mellom høglandet om sommaren og låglandet om vinteren. Sau og geit dominerer (rundt 15 millionar dyr registrerte i 2010, mot 629 000 registrerte kyr), og har mange stader ført til overbeiting. Mjølkeproduksjon har berre betydning i låglandet og nær byane. Også stor produksjon av jogurt og ost.

Hellas er fattig på skog og må importere store mengder trevirke. Det meste av skogen er statsskog der bøndene har bruksrett til brensel og beite.

tonn
Kveite 1 920 000*
Tomatar 1 400 000
Mais 2 185 000
Sitrusfrukt 955 000
Olivenolje 344 000
Oliven 1 750 000
Druer 1 150 000
Tobakk 32 000*
Bomull 824 000*

*Tal frå 2011

Fiske har frå gamal tid vore ein viktig del av gresk næringsliv, og fisk er ein viktig del av det greske kosthaldet. Det meste av fangsten går til innanlandsk konsum. I 2013 var det registrert 15 790 fiskefartøy i Hellas. Hellas utgjer med dette 18,3 prosent av den totale fiskeflåten i EU. Fangstmengda i 2013 var på rundt 64 000 tonn, ein markant nedgang frå rundt 94 000 tonn i 2004.

Ein spesialitet har vore svampefiske. Før den andre verdskrigen tok greske fiskarar rundt 80 prosent av all svamp som blei brakt i land frå Middelhavet, noko som utgjorde halvparten av verdas totale fangst. Svampefisket har etter den tid gått sterkt tilbake grunna konkurranse frå syntetiske produkt.

Til trass for landets varierte geologiske oppbygning, er Hellas relativt fattig på verdfulle mineral. Mineralressursane blir likevel utnytta intensivt og produksjonen gjekk noko opp på 2000-talet. Ein aukande del av minerala blir foredla innanlands, og ikkje eksporterte som råvarer.

Sidan 1960-åra har Hellas gjennomgått ein rask industrivekst. Industrisektoren (medreikna bergverksdrift og bygge- og anleggsverksemd) står for rundt 16,7 prosent av sysselsettinga (2012) og bidrar til rundt 20,8 prosent av Hellas’ bruttonasjonalprodukt (2010). Nærings- og nytingsmiddelindustri, metallindustri, kjemisk industri og tekstil- og konfeksjonsindustri er dei viktigaste bransjane.

Ved hjelp av store utanlandske investeringar, mellom anna frå EUs struktur- og regionalfond, er det bygd ut ein meir allsidig industri med petrokjemiske og kjemiske anlegg, stålverk, skipsverft og liknande. Dette gjeld særleg i områda rundt Stor-Aten og Thessaloniki.

Den greske regjeringa har oppmuntra til større privatisering av industrisektoren dei siste åra. Dette gjer at stadig færre store selskap er under statleg eige. 

Sørvissektoren er den største sektoren med tanke på sysselsetting – 70,3 prosent (2012) – og bidrag til landets nasjonalprodukt – 75,8 prosent (2010). Sørvissektoren har vakse dei siste åra som følgje av auke i turismen, og er den einaste sektoren som ikkje har vore merkbart prega av høgare arbeidsløyse som følgje av den greske finans- og gjeldskrisa.

Turisttrafikken er ein av Hellas’ viktigaste inntektskjelder. Talet på turistar har auka kvart år frå éin million i 1968 til nærare 18 millionar i 2013. Turistnæringa har – saman med inntektene frå skipsfarten og pengesendingar frå grekarar busette i utlandet – vore med på å redusere dei store underskota i utanriksøkonomien.

Dei største reisemåla er hovudstaden Aten og dei greske øyene, mellom anna, Kreta, Naxos og Ródos (Rhodos). Turistar i Hellas er hovudsakleg frå andre europeiske land. Av rundt 18 millionar turistar kom nær 15,8 millionar frå Europa i 2013.

Industrialisering og sterk vekst i eksport har ikkje forhindra eit underskot i Hellas’ handelsbalanse med utlandet. Denne er noko kompensert for i andre store sektorar som skipsfart og turisme. Trass store økonomiske problem dei siste åra har det ikkje vore stor nedgang i den greske utanrikshandelen.

Eksport av varer sto i 2014 for 15,2 prosent av Hellas’ bruttonasjonalprodukt. Eksporten omfattar mellom anna tekstil og klede, frukt og grønsaker, oljeprodukt, vin og tobakk. Hellas eksporterer varer først og fremst til Tyrkia, Italia, Tyskland, Bulgaria, Kypros, Storbritannia og USA.

Importen omfattar mellom anna maskinar og transportutstyr, råolje, matvarer, kjemikaliar og jarn og stål. Hellas importerer først og fremst frå Tyskland, Italia, Frankrike, Nederland og Storbritannia.

I 2014 utgjorde eksport til Hellas éin prosent av den totale norske sjømateksporten.

Hellas har ei lang historie som sjøfartsnasjon. Den greskeigde handelsflåten utgjer 4 894 fartøy (2014) og er rekna blant dei største i verda. Meir enn halvparten av fartøya som utgjer den greske handelsflåten, er greskeigde skip registrerte i utlandet. Dei viktigaste hamnebyane er Pireus, Thessaloniki og Pátra. Korintkanalen, opna i 1893 og igjen i 1948, er framleis viktig for skipsfarten.

Vegnettet er godt utbygt. Jarnbanenettet er mindre effektivt og betyr mest for passasjertrafikken.

Luftfarten er viktig for innanlandstrafikken, særleg mellom Aten og øyene, og for den utanlandske turisttrafikken. Det er internasjonale flyplassar i Aten, Thessaloniki, Alexandroupoli, Kerkýra, Lesvos, Andravida, Rhodos, Kos og Kreta, i tillegg til 25 flyplassar for innanlandstrafikk. Atens internasjonale lufthamn «Eleftherios Venizelos» avløyste offisielt Atens gamle flyplass «Ellinikon» 29. mars 2001. «Eleftherios Venizelos»-flyplassen er eit viktig knutepunkt mellom Europa og Austen.

Det greske flyselskapet Aegean Airlines dominerer flytrafikken etter at det i 2014 kjøpte ut det tidlegare statseigde selskapet Olympic Airways som blei privatisert som Olympic Air i 2009. Olympic Air flyr framleis innanlands som ein del av Aegean Airlines sin flåte.

Hellas har slite med høg arbeidsløyse og høg inflasjon. Arbeidsløysa låg gjennomsnittleg på rundt 8-10 prosent i åra 2001-2010. I åra etter at den greske finans- og gjeldskrisa slo inn, steig arbeidsløysa jamt og toppa seg i 2013 med 27,5 prosent og med 60 prosent for unge mellom 15 og 24 år. Den høge arbeidsløysa har ført til at mange grekarar har valt å forlata landet.

Total (%) Aldersgruppe 15-29 (%)*
2006 9 18,7
2007 8,4 18,2
2008 7,8 17,3
2009 9,6 18,5
2010 12,7 22,3
Total (%) Aldersgruppe 15-24 (%)*
2011 17,9 39,6
2012 24,4 52,7
2013 27,5 60,0
2014 26,5 56,7
2015 26,6* 51,9

* 1. kvartal

Foreslå endringer i tekst

Foreslå bilder til artikkelen

Kommentarer

Har du spørsmål til artikkelen? Skriv her, så får du svar fra fagansvarlig eller redaktør.

Du må være logget inn for å kommentere.